Dlaczego wydaje się, że dziecko robi Ci na złość?

Wracasz do domu po ciężkim dniu w pracy i masz wrażenie, że  Twoje dziecko robi wszystko żeby Cię zdenerwować? Robi coś specjalnie, żeby zrobić Ci na złość. Masz wszystkiego dość. Jesteś wykończony/a. 

Często podczas konsultacji z Rodzicami słyszę zdanie: “ Dziecko robi mi na złość”. Specjalnie chce mnie wyprowadzić z równowagi, widzi że wtedy się denerwuję i nie przestaje. Dziecko mnie nie słucha. Uspokoję Cię. Dzieci wcale nie mają takich intencji. 

Jak dzieci wyrażają emocje?

Dzieci w wieku 2-3 lat swoje emocje i potrzeby wyrażają w sposób impulsywny, ekspresyjny:

• krzyczą,
• płaczą,
• tupią,
• uderzają,
• kopią,
• rzucają się na podłogę.

Poprzez te zachowania wyrażają swoje potrzeby. Informują, że jest im trudno. Nie mają jeszcze narzędzi, żeby radzić sobie w inny sposób. Regulacji emocji, napięcia uczymy się w toku całego życia. 

Emocje są naturalne

Emocje są nieodłączną częścią nas. Złość, smutek, strach, radość, wstyd, bezsilność, ekscytacja to tylko niektóre z nich. Wszystkie z nich są nam potrzebne- zarówno te przyjemne jak i nieprzyjemne. 

Mózg najmłodszych dzieci jest w czasie intensywnego rozwoju. Obszary mózgu m. in. kora przedczołowa, która odpowiada za samokontrolę dopiero się kształtuje. W związku z tym dzieci uważają, że ich potrzeby są najważniejsze i trzeba je zaspokoić w jak najszybszym czasie. Warto dzieci już od najmłodszych lat uczyć jak regulować swoje emocje. Pod złością może kryć się wiele niezaspokojonych potrzeb. Świetnie pokazuje to “Góra lodowa złości”. Bardzo lubię to narzędzie. 

W momencie, gdy dziecku jest bardzo trudno, wyraża to krzycząc, płacząc, rzucając przedmiotami najważniejsze jest zadbanie o jego oraz nasze bezpieczeństwo. Do dziecka w tak silnych emocjach nie dociera żaden komunikat. Dopiero, gdy emocje opadną, dziecko się wyciszy możemy z nim porozmawiać.

Co robić, gdy dziecko jest w silnych emocjach?

Wskazówki ułatwiające komunikację z dzieckiem

Podam Ci teraz kilka wskazówek, które usprawnią Waszą komunikację:

1. Rozmawiaj twarzą w twarz– gdy rozmawiasz z dzieckiem musisz być na wysokości jego wzroku; możesz usiąść obok niego, przykucnąć
2. Słuchaj uważnie– z uważnością wysłuchaj; kiedy Dziecko jest młodsze i nie potrafi jeszcze mówić i  swoje potrzeby wyraża poprzez gesty i mimikę-  nazywaj to słowami
3. Normalizuj emocje Dziecka, np. “To normalne, że czujesz się zły i smutny, gdy ktoś Cię przezywa w szkole. Każdy by się tak czuł na Twoim miejscu”; “Rozumiem, że boisz się ciemności. Wiele dzieci w Twoim wieku ma podobny lęk. To nie jest nic złego i z czasem przejdzie” 
4. Nie bagatelizuj problemów Dziecka– to co dla nas wydaje się błahe i nieistotne, dla Dziecka może być to coś bardzo ważnego. Dla dziecka zburzona wieża z klocków to koniec świata. 
5. Dostosuj język do wieku Dziecka– dostosuj długość zdań- dla młodszych Dzieci krótsze, dla starszych dłuższe; wyjaśniaj trudniejsze słowa
6. Bądź autentyczny– nie udawaj kogoś kim nie jesteś (Dzieci są bardzo wyczulone na fałsz) 
7. Nie oceniaj tylko opisuj- np. Nie mów: „Jesteś egoistą” (ocena). Powiedz: „Kiedy Twój brat prosił Cię o pomoc, odmówiłeś mu i zająłeś się grą na komputerze. Zastanów się co Twój brat mógł poczuć w tej sytuacji?” (opis).
8. Używaj komunikatów “ja”– Zamiast mówić dziecku „Ty zawsze robisz bałagan!„, powiedz raczej: „Jestem zły, kiedy widzę porozrzucane zabawki. Posprzątajmy je razem” 
9. Parafrazuj wypowiedzi Dziecka– „Czyli mówisz, że pokłóciłeś się z kolegą w przedszkolu i jest Ci przykro z tego powodu?; to pokaże dziecku, że starasz się zrozumieć jego perspektywę
10. Stosuj komunikację otwartą. Pozwalasz wtedy dziecku na uważnienie jego i naszych emocji, dziecko wysłuchane staje się ufne i dopuszcza Rodziców do “swojego świata”.  

Metody aktywnego słuchania według wieku dziecka

Podam Ci teraz metody aktywnego słuchania, podzielone ze względu na wiek dziecka:

• Dla maluchów (2-4 lata): Powtarzanie ostatnich słów dziecka, zachęcając je do rozwinięcia myśli.
• Dla dzieci w wieku przedszkolnym (4-6 lat): Zadawanie otwartych pytań, np. „Co o tym myślisz?”
• Dla starszych dzieci (7+ lat): Parafrazowanie wypowiedzi dziecka, aby upewnić się, że dobrze zrozumieliśmy jego intencje.

Już od najmłodszych lat dzieci potrzebują granic. Będą testować na co mogą sobie pozwolić,  buntować się. Jednak granice wpływają na poczucie bezpieczeństwa, wzmacniają stabilność. Stawianie granic dzieciom nie polega tylko na narzucaniu reguł, ale również na budowaniu relacji opartej na wzajemnym zrozumieniu. Gdy dziecko czuje się zrozumiane i wie, że może porozmawiać z rodzicem, granice stają się narzędziem budowania zdrowych, opartych na zaufaniu relacji. Dzieci chcą być wysłuchane, zauważone. Potrzebują Twojego czasu, uważności.

Rodzicielstwo jest trudne – pamiętaj o sobie

Rodzicielstwo jest trudne. Rozumiem Cię, że czasem się złościsz, jest Ci ciężko. Naprawdę rozumiem dni, w których nie masz totalnie siły i zasobów. Praca, dom, obowiązki to wszystko kosztuje mnóstwo energii. 

Bardzo ważne jest, żebyś zaopiekował/a się sobą. Zrób coś tylko dla siebie. Coś co lubisz, coś  sprawia Ci przyjemność. Może to spotkanie z przyjaciółką przy kawie, wypad na zakupy, masaż lub coś jeszcze innego. 

A może chcesz zaczać od wprowadzenia uważności do swojego życia? Zostawiam Ci tekst Ewy do inspiracji:

I pamiętaj – Dziecko nie potrzebuje mnóstwa nowych zabawek. Nie potrzebuje idealnego Rodzica. Potrzebuje Rodzica, który jest obecny.

O Autorce

Nazywam się Ola i jestem psycholożką dziecięca. Od kilku lat pracuję z dziećmi w wieku przedszkolnym i szkolnym. Prowadzę także konsultacje i warsztaty dla Rodziców. Przyjmuję stacjonarnie w Warszawie i online. Możesz mnie znaleźć tutaj: 

oraz możemy porozmawiać również tutaj:

Przesyłam moc uścisków!